Sağlık çalışanlarına yönelik bölümlere erişim için lütfen üye girişi yapınız.
ÜYE GİRİŞİ KULLANICI ADI ŞİFRE Üye olmak için lütfen tıklayınız
Beslenme
Diş Sağlığı
Spor ve Egzersiz
Fizik Tedavi
Beslenme

  • Doğru Beslenme Ne Demektir?
  • Önlem Almak
  • Sağlıklı Beslenme Yoluna Nereden Girebiliriz?
  • Besin Piramidi

  • Doğru Beslenme Ne Demektir?
    Kanama sonrası yerine konması gereken vitaminler ve mineraller nelerdir, uygun vücut ağırlığını korumak neden önemlidir...
    Bir elma alın, elmanızı yerken Hemofili Dünyası’nın sağlıklı yaşam turuna başlayın...
    Anneler her zaman ne der: Doğru beslen, spor yap ve düzenli sağlık taramasından geç. Bu güzel tavsiyeler, hemofilisi olanlar için daha da büyük önem taşımaktadır. Hemofilisi olanların sağlıklı bir yaşam geçirmeleri için birkaç öneri:
    • Egzersiz: Esnekliği arttırır, kasları güçlendirir; güçlü kaslar da eklemlerinizi korur. Hareketsiz kalan, çok fazla korunan çocuk daha sık spontan kanama geçirir.
    • Spor: Sportif aktiviteler kişinin psikolojik ve ruhsal gelişimini çok olumlu olarak etkiler, kendine güvenini arttırır ve takım çalışması bilincini güçlendirir. Diyetisyenler de “seçilmiş olan spor ve egzersizin türü kişinin sağlık durumuna bağlı olarak değişkenlik gösterse de, süresi 30’ar dakikadan az olmamak üzere ve haftada mümkün olduğu kadar çok hareket etme” önerisinde bulunuyorlar.
    • Yıllık sağlık taraması: Hemofilisi olanların medikal, ortopedik ve psikolojik ihtiyaçlarının belirlenebilmesi ve uygulanmakta olan tedavinin gözden geçirilmesi için yılda en az bir defa kapsamlı bir sağlık taramasından geçmesi çok önemlidir. Hemofilisi olan kişilerin bir hemofili takip ve tedavi ekibi tarafından kontrol edilmesi önerilmektedir. Bu ekip, pediyatrik hematolog veya hematolog, dişçi, ortopedist, fizik tedavi uzmanı, diyetisyen ve psikolog veya psikiyatristen oluşur. Bu bilinç, Türkiye’de de giderek yaygınlaşmaktadır.
    Önlem Almak
    İleride ciddi problemlerle karşılaşmamak amacıyla “önlem almak” hemofilisi olanlar için en önemli konuların başında gelir. Sağlıklı yaşam için size bazı öneriler sunuyoruz:
    • Kendinizi koruyun: Hangi sporu seçerseniz seçin, kendinizi koruyacak doğru ekipmanları kullandığınızdan emin olun – başlık; dizler, dirsekler, el ve ayak bilekleri için koruyucular; ağızlık yaralanmaları ve buna bağlı ortaya çıkabilecek ciddi sıkıntıları engelleyecektir.
    • Ağız sağlığınıza özen gösterin: Düzenli diş fırçalama, temizleme ve diş kontrolüne gitme hemofilisi olanlar için önemlidir. Böylece, sizi kanama riski ile karşı karşıya bırakabilecek diş problemleri önlenmiş olur.
    • Kalbinizi koruyun: Özellikle kilolu kişiler için, kan testi aracılığıyla vücuttaki toplam yağ, “iyi” ve “kötü” kolesterol oranlarına bakılması tavsiye edilmektedir. Kolesterolü (kötü kolesterol) yüksek çıkanlarda kalp rahatsızlığı görülme riski de yüksektir. İleride daha büyük sorunlarla karşılaşmamak için önlemini almak gerekir.
    • Demir oranlarına dikkat edin: Tekrarlayan kanaması olan hemofili hastalarında daha da sık olmak üzere, tüm hemofili hastalarında kanamaya bağlı olarak vücuttaki demir mikarı düşer. Kan testi aracılığıyla, vücuttaki demir düzeylerine bakılmakta ve kişide demir eksikliği olup olmadığı çok rahat bir şekilde tespit edilebilmektedir. Özellikle büyüme çağında olan çocukların demir ihtiyacı daha fazla olur. Ancak demir yüklemesinden de mutlaka kaçınılmalıdır. Bayanlar için özel not: Hemofili taşıyıcısı bayanların ve von Willebrand hastası olanların adet dönemleri normal bayanlara oranla daha zor geçtiği için, bu gruplardaki bayanlarda demir eksikliği görülme riski daha yüksektir.
    • Normal vücut ağırlığınızı koruyun: Günümüzde eskisine oranla çocuklar daha kilolular. Özellikle hemofili söz konusu olduğunda bu konu daha da büyük önem kazanıyor. Kilolu olmak, kanamalarla zaten bir miktar hasarlanmış eklemlerin üzerine fazladan yük bindirmekte, henüz herhangi bir zedelenme görülmeyen sağlam eklemleri de zedelenme riski ile karşı karşıya bırakmaktadır. Ayrıca, kalp ve damar hastalıkları ve diyabet gibi obeziteye bağlı hastalıklara karşı vücudu savunmasız bırakmakta, mevcut klinik tabloyu daha da kötüye götürmektedir. Tüm bunların ortaya çıkması, normal vücut ağırlığının korunmasına dikkat edilerek engellenebilir.
    Fiziksel olarak güçlü ve aktif bir hayat için ideal kilonun korunmasına özen gösterilmelidir. Belli bir yaşın üzerindeki erişkin hemofiliklerde, geri döndürülemez eklem hasarlarına bağlı yavaş bir hayatın üzerine alınan fazla kilolar, kişiye daha büyük ızdıraplar verebilir.

    Normal bir kiloya bağlı olarak hızlandırılabilen fiziksel aktivite ile azalmış kanama sayıları arasında birebir ilişki kurabilmek çok kolay olmayabilir. Ancak hemofili hastalarının söylediğine göre, kişi kendini daha iyi hissetmekte, daha az kanama atağı geçirmekte, kanamanın durması ve yara iyileşmesi kolaylaşmakta ve normale daha yakın bir hayat yaşanmaktadır.
    Sağlıklı Beslenme Yoluna Nereden Girebiliriz?
    Hemofilisi olanlar için beslenme önerileri

    İyi haber: Hemofili hastaları için özel bir diyet önerilmez. İyi beslenmenin tüm kuralları hemofili için de geçerlidir. Bol bol tahıl, meyve ve sebze yemeyi seçin; her besin grubundan bir miktar tüketin (bakınız besin piramidi); aldığınız besini fiziksel aktivite ile dengeleyin; yağları, şekeri, sodyumu, kolesterolü ve alkolü dozunda bırakın.

    Diyetisyenler, kan kaybına bağlı olarak azalan bazı besin gereksinimlerinin de altını çizmeden geçemiyorlar. "Normal kan hacminin ve kan hücresi yapımının korunması için uygun miktarlarda demir, protein, bakır, C vitamini, E vitamini, B6 vitamini, folik asit ve B12 vitamini alınması gerekir". Hemofilisi olan çocuğun gereksinimi kendi yaşı ve cinsiyetindeki diğer çocuklardan farklı değildir aslında, ancak kanama olması durumunda bu gerekli besinlerin vücutta yerine koyulması önemlidir. Besin gereksinimlerinin telafi edilmesi için aşağıdaki önerilere kulak verelim:

    Vücuda demir takviyesi yapın ancak gerektiği kadar: Demir, kanama sonrası yerine koyulması gereken kilit besinlerden biridir, çünkü aksi takdirde demir eksikliği ortaya çıkabilir. Her yemek kaşığı kadar kan kaybında (15 ml), toplam 0,75 mg demir de kaybettiğinizi de biliyor muydunuz? İnsanlar, vücutlarına giren demirin yalnızca %10'unu kullanabilirler. Bir yemek kaşığı kadarlık kan kaybı için 7,5 mg demir içeren besin alınması gerekir.

    Günlük alınması önerilen demir miktarları:
    • 4-11 yaş arası çocuklar, 18 yaş üstü erkekler ve 50 yaş üstü bayanlar için günde 10 mg
    • 11-18 yaş arası genç erkekler için günde 12 mg
    • genç kızlar ve yetişkin bayanlar için günde 15 mg
    Ancak kanama sonrası hemen çok yüksek miktarda demir almayın" diye tavsiye ediyor uzmanlar. "Eğer demirin bir miktar arttırılmasına ihtiyaç varsa, haftalar veya aylara yayılmış olarak küçük küçük demir arttırımlarına gidilmelidir". Bu kademeli demir artışı neden gereklidir? "Yüksek miktarlarda ve bir anda alınan demir vücut tarafından hemen emilemez, mide-bağırsak yolunu rahatsız ederek, baş dönmesi ve kabızlığa sebep olabilir".

    Vücuda demir almanın en iyi yolu belli bazı yiyecekler yoluyla olur: ciğer, kırmızı et ve tavuk kolay kullanılabilir formdaki demir bakımından zengin yiyeceklerdir. Brokoli, kuru fasülye ve nohut da zengin demir kaynaklarıdır. Demir hapları da kullanılabilir; bu hapların C vitamini bakımından zengin bazı yiyeceklerin sıvı formlarıyla alınması (portakal suyu, greyfurt suyu gibi) vücudun demir emilimini kolaylaştırır.

    Herşeyin başı dengeyi yakalamak:
    "Beslenmeden kaynaklanan dengesizlik, kanın pıhtılaşmasının olması gerektiği gibi gerçekleşmesini engelleyebilir; hemofilisi olanların bu konuya dikkat etmeleri önemlidir". Doymamış yağ asidi Omega-3'ün yüksek miktarlarda alınması trombositlerin hasarlanma noktasına yapışmasını ve güçlü pıhtı oluşumunu olumsuz yönde etkiler. "Balıktan, soya fasülyesinden, fındık ve fıstıktan doğal yollarla uygun miktarlarla alınan Omega 3, trombositlerin görevini yerine getirebilmeleri için yeterlidir.

    K vitamini, pıhtılaşma (koagülasyon) mekanizmasında, pıhtılaşma zamanını etkileyecek kadar önemli görevlere sahiptir. Çok yüksek miktarlarda E vitamini alınmasının K vitamininin etkinliğini olumsuz yönde değiştirdiği ve dolaylı olarak da kanama zamanını uzattığı gösterilmiştir.
    Çözüm: yeşil, yapraklı sebzeler.
    Ispanak, brokoli, Brüksel lahanası gibi yeşil, yapraklı sebzelerden gerekli olan E ve K vitaminini yeterli miktarlarda alabilirsiniz. E vitamini ayrıca, ayçiçek ve mısırözü yağında da bulunmaktadır.
    Özellikle çok fazla sebze ve meyve yemeyen, önemli besin kaynaklarının bazılarından hoşlanmayan çocukların eksik kalan besinleri takviye edebilmeleri için mültivitamin hapları önerilebilir.
    Besin Piramidi
    5 temel besin grubunun görsel olarak ifade edildiği besin piramidine kısaca göz atalım. İsterseniz yemek için yaşayanlar, isterseniz de yaşamak için yiyenler grubundan olun, dengeli ve sağlıklı bir yaşam için bu temel besin gruplarından vücudunuza her gün belli bir miktar almanız çok önemli. Aşağıda bu besin gruplarından tüketilmesi gereken günlük değerler yer almaktadır:
    • Protein: günde 60-80 gram* veya günlük kalori ihtiyacınızın %15-20'si
    • Yağ: günde 65 gram* veya toplam kalori ihtiyacınızın %30'unu geçmeyecek oranda
    • Karbonhidrat: günde 300 gram* veya günlük kalori ihtiyacınızın %55-60'ı
    • Meyve ve sebze: Günde 5 porsiyon
    • Süt ve süt ürünleri: Günde 1,200 mg veya 2-4 porsiyon süt, peynir veya yoğurt
    * Günde 2,000 kalori alındığı öngörülmektedir.

    H2O'yu unutmayın : En ideali günde 6-8 bardak su içmektir.

    Not: Hemofili Dünyası, kişisel olarak hazırlanmış önerilerde bulunmamaktadır. Sizin veya çocuğunuz için en uygun tedavi protokolüne karar verilebilmesi için mutlaka hematoloğunuza danışın.